5. La bèstia de sèt caps

vendredi 8 février 2013

Un còp i aviá, dins un païs dont sabi plus lo nom, un grand senhor qu’apelávan Orland, la filha del senhor qu’apelávan Ròsamonda, un chivalièr nomat Ludovic, un pastre nomat Joan, e la bèstia de sèt caps.

Lo senhor Orland aviá un castèl miraudiós enrodat de nautas emparas, comol de polits mòbles d’aur e de ricas tenduras ; la plana à l’entorn del castèl, amb sas pèças de blat, sas vinhas, sos bòsces, sos ostalets clochats (1), èra tota seuna. Ѐra tant coma un rèi.

Ròsamonda aviá quinze ans.Ѐra polida coma un lum. Sos èls èran esclets e prigonds, sa cabeladura longa e negra, sas gautas color de persèga madura. Portava raubas de seda amb gafetas d’aur. Ѐra de còr tota serviciala e pietadosa ; aimava los paures e los menèls.

Lo chivalièr Ludovic aviá trenta ans. Ѐra lo darrièr creis d’una raça desfortunada. Son castèl s’agrolava. Ludovic èra tot aulor e malvolencia. S’agradava à cassar, amor de far sofrir lo bestial e auriá tengut d’esposar la polida Ròsamonda per çò qu’èra rica. Joan-Joanet aviá quinze ans e èra pastre. Amb sas ropas de paure revertava un rèi, tant sos èls lusissian t e tant son ròse visatjon lo coratge trespirava. I coneissian pas paire ni maire, mas de femnas vièlhas disian qu’èra fil d’un rèi del nòrd, e qu’aviá una fadeta per mairina.

La bèstia dels sèt caps…-Ai ! qu’èra una polida bèstia engersabla (2) ; un fotral de còrs à biais de sèrp amb una coa longassa, quatre bingas revoludas (3) de borra ; suls rens, coma una tartuga, d’escamas duras, de totas las colors, que lusissian al solel, e sèt caps, amb sèt còls, sèt caisses alandats, sèt lengas verimosas e quatòrze rengadas de caissals ponchuts.

D’ont veniá ? Degun que oc sachès. Mas al moment ont comença mon raconte, una semana n’aviá qu’èra arribada dins lo païs. Lo jorn, dormiá pels ròcs o dins las grezas, la nèch afrabava las viandas, escanava fedas e biòus, enportava los viatjors atarzats pels camins. Tres òmes, doas femnas e quatre dròlles n’avian passat, manjats pels sèt caisses.

Lo senhor Orland èra coma cal. Esmogut de pietat davans los malastres de son pòble, mandèt venir totes sos amics del vesinat. Armèt totes sos soldats e totes sos bordièrs e, en cap de son escabòt, partiguèt per anar tuar la bèstia dels sèt caps. Del pus naut de las emparas, Ròsamonda amb sa bèla rauba lo seguiá dels èls e li risiá. La bèstia de sèt caps los vejèt venir e se boleguèt pas quitament. Las sagetas lisèron sus sas escamas sens l’atenge, cap de can volguèt pas l’entreprene ; los cavals s’encabrèron sens voler corre, e Orland deguèt tornar tot monhe à son maine. La nèch avenent, la bèstia de sèt caps escanèt dèts motons, dintrèt dins un ostalet dont la pòrta juntava mal e devoriguèt lo paire e la maire e los tres mainats.

Orland èra en pensament. Mandèt venir l’ermita de Ròc-Amador, un sant que coneissiá lo passat e l’avenir. L’ermita questionat plora à l’encura de respondre. Orland buta que mai, e l’ermita finís per parlar : « Senhe Orland, çò dis, la bèstia de sèt caps non quitará lo païs que si lo dònas ta filha. »

L’ermita se’n es tornat e Orland se lamenta.

« Ai ! çò dis, ma filha, ma brava e polida Ròsamonda ! Cossí ieu que soi ton paire, poirai te donar al dragon ? Aimi mai veire avalir tot mon pòble e gardar ma dròlla qu’es dolça e polida coma un lum. Ròsamonda ! Ont es Ròsamonda ?

Degun que responde à Orland. Ròsamonda n’es plus al castèl. A ausit l’ermita. E coma es bona, coma aima los paures e los menèls, es partida. Anará trobar la bèstia de sèt caps e se daissará manjar pels sèt caisses, amor de deliurar lo païs. A ! la brava drollòta !

Ròsamonda, vestida de seda e d’aur, arriba dins lo bòsc ont la bèstia dels sèt caps es adormida. Lo bòsc es al ras del castèl de Ludovic, e Ludovic que velha la bèstia del pus naut de sa torre-mèstra, a vist arribar la joventa. L’a vista e bolèga pas.

Ròsamonda se bòta de ginolhons e cluca los èls, en esperant la mòrt. Ausís un bolegadís de brancas trossadas e cluca los èls que mai : es la bèstia de sèt caps que la va devorir. Mas non, aquò’s Joan lo pastre, que dis : « -Dòna Ròsamonda, durbètz los èls e crentetz pas.

  • Mon paure Joan, fug, triga-te ; la bèstia te manjariá. Ieu vau morir per totes e la bèstia se’n anará.
  • Dòna Ròsamonda, rasonatz mal. Ai pas ieu paur e vos apararai. La bèstia de sèt caps non pòt res sus ieu, mercés que ma mairina es una fadeta. Gardatz lo secret. Ajetz pas paur ; vos apararai. » E Joan, atal parlant, aviá l’aire afogat d’un chivalièr. Ѐra escovenent (4) e risiá. Ròsamonda l’aimèt sul còp, tot ben que non foguès qu’un pastre de res.

La bèstia de sèt caps s’es derevelhada e, sentent de carn joina, gornha de sos sèt caisses al còp. Ròsamonda giscla e s’aglena darrièr Joan que tremòla pas, el.

La bèstia s’enansa e s’acranca à dos passes de Joan. Pèi, vira à l’entorn d’el per atenge Ròsamonda. Mas Joan es prèste. Ten dins la man son daganás (5) de pastre, prèste à tuar. Un morre alandat i ven al ras, lo majenca, pèi un autre, de tal biais que, rausada de sos sèt caps, la bèstia tomba e mòr. Ròsamonda aviá pas vist res, qu’èra estavanida. Quand Ròsamonda es revenguda, vòl gramerciar Joan que li dis : « Dòna, vos demandi pas de paga : non diguetz res à degun ; mas, davans de vos maridar, esperatz un an e un jorn. Urosa siatz. » E Joan se’n anguèt.

Ròsamonda tòrna al castèl, tota palma. Lo paire plorava de jòia. Tot lo païs èra en regaudiment. Portèron la bèstia dins lo sòl del castèl e los mainats i dansèron à l’entorn, mas i aviá plus los sèt caps.

Un òme à caval, precedit d’un òme à pè que sonava del còrn, seguèt tot lo païs en cridant : « Lo valent qu’a tuada la bèstia de sèt caps, que se presente al castèl, lo senhe Orland lo maridará amb sa filha Ròsamonda. »

Foguèt lo chivalièr Ludovic que se presentèt. Arriba amb lo rire sus las pòtas, seguit d’un vailet que pòrta una saca. Dis pas res, mas duèrb la saca e los sèt caps de la bèstia de sèt caps tòmban als pès d’Orland e de Ròsamonda.

Orland es pas content, car aima pas plan Ludovic, mas a promés e tendrá paraula : « Ludovic, te maridarai amb ma filha. Ròsamonda dirá pas de non. » Ròsamonda es pas contenta : aima pas Ludovic. Mas son paire a promés e fará pas mentir son paire.

« -Paire, çò dis, refudarai pas d’èstre la femna de Ludovic. Mas soi plan jova, demandi un an e un jorn per m’unir en maridatge. »

Una annada es passada. Cada ser, dempèi un mes, Ròsamonda montava sus la pus nauta torre del castèl e, botant la man drecha sus las cilhas per veire pus lonh, agachava dins la plana. Çò qu’atal cercava la polida Ròsamonda, aquò’s Joan lo pastron, que tuèt la bèstia de sèt caps. Mas Joan lo pastre es pas vengut. A, tot probable, oblidada sa promessa, o belèu es mòrt.

Lo maridatge de Ròsamonda e de Ludovic, l’an anonciat al trompeton. Grand reng de senhors e de dònas s’es arremosat al castèl d’Orland. Dins la pus larga cambra, la taula es servida. Los covidats vestits de seda e d’aur son al sèti, totes agáchan Ludovic e Ròsamonda. Ludovic s’englòria. Ròsamonda es en malcòr. Ludovic sosca à la pecunha qu’aurá deman-e Ròsamonda sosca al pastron qu’es pas tornat.

Tot d’un còp, las pòrtas de la cambra s’alándan e un joine òme paurament vestit dintra e saluda la claror e dolçor dins sos èls. Aquò’s Joan lo pastre ; Ròsamonda l’a reconegut, mas dis pas res.

« -Senhe Orland, dis lo jòine òme, en se clinant, vèni ieu denonciar lo chivalièr Ludovic qu’es un mentidor. Soi ieu qu’ai tuada la bèstia dels sèt caps.

  • Patarin, çò fa Orland, te vau far gitar à las oblidetas. Ludovic a tuada la bèstia dels sèt caps. M’a portat los sèt caps. Es pas un drollat coma tu qu’auriá pogut tuar un mostre que m’a tengut còp à ieu, Orland. » Lo pastre Joan s’estrementís pas gaire. « -Senhor, çò dis, los avètz, los sèt caps ?
  • Oc, los ai ; l’ermita los a adobats coma se deu e los sèrva dins aquesta placard. Aquí-los.
  • Atal plan, çò dis Joan, agachatz los sèt caps, ont an las lengas ? » Grand bolegadís se fa dins l’abaus dels covidats. Se lèvan, se bútan. L’armari es dubèrt. Los caps an pas de lengas.

Joan, qu’a ganhat, gita sus la taula una caisseta de bòsc escalprat. La duèrbon : i a las sèt lengas de la bèstia de sèt caps.

Ludovic enferonit volava sus Joan, mas Ròsamonda l’acranca : « -Paire, çò dis, e vos-aus totes mos amics, reconeissi mon salvador ; aquò’s Joan lo pastre qu’a tuada la bèstia de sèt caps. Aurai pas d’autre espós qu’el. Ludovic es un mentidor, qu’a panat los sèt caps de la bèstia de sèt caps. » Ludovic es à plec de vergonja. Fa tres passes drech la pòrta. Vòl fugir, mas davans de partir se revira : « -Orland, donaretz pas vòstra filha à un patarin. » Mas Joan a gitat son mantèl de sarga e aquí-lo vestit de seda verda e d’aur resplendent ; à son anca, una espasa d’argent.

« -Traidor, çò dis, en se portant sus Ludovic, me prènes per un patarin. Soi ieu lo fil del rei del nòrd. Ai corregut tot un an per me far reconeisse de mon paire. Aicí va èstre. Es en camin amb tota sa cort. Durbètz las fenèstras, lo veiretz aval dins la plana. Arriba.Es juste e vòl recompensar la polida Ròsamonda que s’abandonava per salvar lo pòple, e punirá lo guèrlhe Ludovic. » Orland compren, aqueste còp.

Lo rèi del nòrd arriba amb tota sa cort. Gítan Ludovic à las oblidetas. Lo pastre Joan, qu’es lo fil del rèi, se marida amb Ròsamonda. Joan vendrá rèi e Ròsamonda rèina. Viuran uroses ; auran nombroses fils valents coma lo paire e nombrosas filhas polidas coma la maire.

1. couverts de chaume.

2. épouvantable.

3. hérissé.

4. beau.

5. coutelas.

Autor : Cubaynes (pseudonim : Joan Carci), Contes de la vièlha França